کارت صدا
کارت صدا یکی از عناصر سخت افزاری استفاده شده در کامپیوتر است که باعث پخش و ضبط صدا( صوت) می گردد. قبل از مطرح شدن کارت های صدا ، کامپیوترهای شخصی برای پخش صدا ، صرفا" قادر به استفاده از یک بلندگوی داخلی بودند که از برد اصلی توان خود را می گرفت . در اواخر سال 1980 استفاده از کارت صدا در کامپیوتر شروع و همزمان با آن تحولات گسترده ای در زمینه کامپیوترهای چند رسانه ای ایجاد گردید. در سال 1989 شرکت Creative labs کارت صدای خود را با نام Creative Labs soundBlaster Card عرضه نمود. در ادامه شرکت های متعدد دیگری تولیدات خود را در این زمینه عرضه نمودند.
مبانی کارت صدا
یک کارت صدا دارای بخش های متفاوت زیر است :
یک پردازنده سیگنال های دیجیتال (DSP) که مسئول انجام اغلب عملیات( محاسبات ) مورد نظر است .
یک مبدل دیجتیال به آنالوگ (DAC)
یک مبدل آنالوگ به دیجیتال(ADC) برای صوت ورودی به کامپیوتر
حافظه ROM و یا Flash برای ذخیره سازی داده
یک اینترفیس دستگاههای موزیکال دیجیتالی (MIDI) برای اتصال دستگاه های موزیک خارجی
کانکنورهای لازم برای اتصال به میکروفن و یا بلندگو
یک پورت خاص " بازی" برای اتصال Joystick
اغلب کارت های صدا که امروره استفاده می گردد از نوع PCI بوده و در یکی از اسلات های آزاد برد اصلی نصب می گردند. کارت های صدای قدیمی عمدتا" از نوع ISA بودند. اکثر کامپیوتر های جدید کارت صدا را بصورت یک تراشه و بر روی برد اصلی دارند. در این نوع کامپیوترهای اسلاتی برروی برد اصلی استفاده نشده وبدین ترتیب یک اسلات صرفه جوئی شده است ! SoundBlaster Pro بعنوان یک استاندارد در دنیای کارت های صدا مطرح است .
اغلب تولید کنندگان کارت صدا از مجموعه تراشه های مشابه استفاده می نمایند.پس از طراحی تراشه های فوق توسط شرکت های مربوطه تولید کنندگان کارت صدا، امکانات و قابلیت های دلخواه خود را به آنها اضافه می نمایند.
کارت صدا را می توان به یکی از دستگاههای زیر متصل نمود :
هدفون
بلندگو (Speaker)
یک منبع ورودی آنالوگ نظیر : میکروفن رادیوضبط صوت و CD player
یک منبع ورودی دیجیتال نظیر CD-Rom
یک منبع آنالوگ خروجی نظیر ظبط صوت
یک منبع دیجیتال خروجی نظیر CD-R
عملیات کارت صدا
یک کارت صدا قادر به انجام چهار عملیات خاص در رابطه با صدا است :
پخش موزیک های از قبل ضبط شده ( از CD فایل های صوتی نظیر mp3 و یا Wav ) بازی ویا DVD
ضبط صدا با حالات متفاوت
ترکیب نمودن صداها
پردازش صوت های موجود
عملیات دریافت و ارسال صوت (صدا) برای کارت صدا از طریق بخش های DAC و ADC انجام می گیرد. پردازش های لازم و مورد نیاز بر روی صوت توسط DSP انجام می گیرد و بدین ترتیب عملیات اضافه ای برای پردازنده اصلی کامپیوتر بوجود نخواهد آمد.
تولید صوت
فرض کنید، قصد داشته باشیم که از طریق میکروفن صدای خود را به کامپیوتر انتقال دهیم . در این حالت کارت صدا یک فایل صوتی با فرمت wav را ایجاد و داده های ارسالی توسط میکروفن در آن ذخیره گردند.فرآیند فوق شامل مراحل زیر است :
1 - کارت صدا از طریق کانکنور میکروفن سیگنال های پیوسته و آنالوگی را دریافت می دارد.
2 - از طریق نرم افزار مربوطه نوع دستگاه ورودی برای ضبط صدا را مشخص می نمائیم .
3 - سیگنال آنالوگ ارسالی توسط میکروفن بلافاصله توسط تراشه مبدل آنالوگ به دیجیتال (ADC) تبدیل و یک فایل حاوی صفر و یک تولید می گردد.
4 - خروجی تولید شده توسط ADC در اختیار تراشه DSP برای انجام پردازش های لازم گذاشته می شود. DSP توسط مجموعه دستوراتی که در تراشه دیگر است برنامه ریزی برای انجام عملیات خاص می گردد. یکی از عملیاتی که DSP انجام می دهد فشرده سازی داده های دیجیتال بمنظور ذخیره سازی است .
5 - خروجی DSP با توجه به نوع اتصالات کارت صدا در اختیار گذرگاه داده کامپیوتر قرار می گیرد.
6 - داده های دیجیتال توسط پردازنده اصلی کامپیوتر پردازش و در ادامه برای ذخیره سازی در اختیار کنترل کننده هارد دیسک گذاشته می شوند.. کنترل کننده هارد دیسک اطلاعات را بر روی هارد و بعنوان یک فایل ضبط شده صوتی ذخیره خواهد کرد.
شنیدن صوت
مراحل شنیدن ( گوش دادن ) به صوت بشرح زیر می باشد ( برعکس روش گفته شده در ارتباط باضبط صوت)
1 - داده های دیجیتال از هارد دیسک خوانده شده و در اختیار پردازنده اصلی قرار می گیرند.
2 - پردازنده اصلی داده ها را برای DSP موجود بر روی کارت صدا ارسال می دارد.
3 - DSP داده های دیجیتال را ازحالت فشرده خارج می نماید.
4 - داده های دیجیتال غیرفشرده شده توسط DSP بلافاصله توسط مبدل دیجیتال به آنالوگ(DAC) پردازش و یک سیگنال آنالوگ ایجاد می گردد. سیگنال های فوق از طریق هدفوق و یا بلندگو قابل شنیدن خواهندبود
کارت صدا
کارت های صدا حداقل 4 وظیفه را در کامپیوتر بر عهده دارد. آنها بعنوان synthesizer رابط MIDI و مبدل آنالوگ به دیجیتال (A/D) در حال ضبط کردن و مبدل دیجیتال به آنالوگ (D/A) در حال پخش عمل می کنند. اکنون به توضیح هر کدام می پرداریم:
The Synthesizer:
Synthesizer رساننده صدایی است که کارت صدا تولید کرده است. در اینجا ما سه نوع سیستم داریم:
FM Synthesiz
Ware tables Sampling
Physical Modeling
FM Synthesiz:
ارزانترین کارتهای صدا از تکنولوژی FM برای مدل کردن آلات موسیقی متفاوت استفاده می کنند. این کارتهای صدا واقعاٌ Synthesizer هستند. کارت صدا اصواتی تولید می کند که از ترکیب یک سری صداهای مصنوعی ساخته شده است.
Ware tables Sampling:
Ware table بهترین وگرانترین تکنولوژی در کارتهای صدا است. این بدان معنی است که صدا در کارتهای صدا از دستگاههای واقعی ضبط می شود. بعنوان مثال از روی یک پیانو یک نمونه کوچک ضبط و ذخیره می شود و زمانی که موزیک اجرا می شود در حقیقت شما به این اصواتی که بصورت نمونه ضبط شده است گوش می دهید، لذا زمانی که این نمونه های صوتی دارای کیفیت بالایی باشند کارت صدا اصوات دل انگیزتری تولید می کند. در این حالت صدای پیانو مانند یک پیانو واقعی شنیده می شود. سیستم Ware table در کارت صداهای Blasters AWE بکار رفته است.
Physical Modeling:
در این حالت اصوات تولیدی در نتیجه نرم افزار مدل شده اند. در این حالت به نظر می آید که پروسسور باید کار طاقت فرسایی انجام دهد.کارت صداهای Orginal مارک Gold شامل صدای 14 دستگاه هستند که بدین روش مدل شده اند.
آزمایش صدا:
کیفیت اصلی کارت صدا را بوسیله اجرای یک فایل MIDI می توان امتحان کرد. در این حالت براحتی می توانید تفاوت را احساس کنید. همچنین در تعداد نت هایی که در یک لحظه می تواند اجرا شود هم، تفاوت وجود دارد.
اگر شما می خواهید موزیک خود را در کامپیوتر خود بسازید، الزاماٌ برای ساختن این موزیک از صداهای موجود در کامپیوتر خود استفاده کرده اید و هرچه کار شما بزرگتر باشد نمونه صداهای بیشتری احتیاج دارید.
بعضی کارتهای صدا نمونه های صداهای جدید را می پذیرند و شما می توانید نمونه های جدید خود را ذخیره سازید. در این حالت کارت صدا یک RAM بعنوان حافظه در خود دارد تا بتوانید صداهای مورد نظر را روی آن دانلود کنید.
مبدل آنالوگ به دیجیتال:
زمانیکه در حال ضبط صداهای آنالوگ هستید(مثلاٌ هنگام ضبط صدا از میکروفن) به یک مبدل آنالوگ به دیجیتال احتیاج دارید و مبدل دیجیتال به آنالوگ نیز زمانی استفاده می شود که صدای دیجیتال باید مجدداٌ برای آمپلی فایر اسپیکرهای شما به سیگنال آنالوگ تبدیل شود.
امواج صدا پس از این که از طریق میکروفن به کارت صدا منتقل می شوند، در آنجا به یکسری پالسهای دیجیتال تبدیل می گردند که هر از چند گاهی در یک فایل ذخیره می شوند. بنابراین ضبط یک صوت در کامپیوتر شامل یک فرآیند تبدیل آنالوگ به دیجیتال میباشد. اما در حالت اجرای یک فایل صوتی جریان بیتهای صفر و یک اطلاعاتی تبدیل به سیگنالهای آنالوگی می شوند که در نهایت به بلندگوی اسپیکر شما ختم می گردد.
فرآیند نمونه گیری:
همانطور که ذکر شد ضبط دیجیتالی صدا را بعنوان نمونه گیری شناختیم. شما می توانید هر صدایی را که می خواهید، روی یک فایل ذخیره کنید و برای اینکار کافی است شما کارت صدایی بهمراه میکروفن داشته باشید. عملیات نمونه گیری نیز می تواند با روشها و کیفیتهای متفاوت انجام پذیرد:
نمونه گیری 8 بیتی یا 16 بیتی،11.22 یا 44 کیلو هرتز، استریو یا مونو
عددی که بر حسب کیلو هرتز بیان می شود نشان می دهد که صدا نمونه های صوتی چند هزار بار در ثانیه ضبط می شود.
کیفیت صدای نمونه گیری شده:
یک نمونه صدا مانند صدای ضبط شده روی نوار کاست است که کیفیت آن می تواند خوب یا بد باشد در اینجا بر نحوه تنضیمات برای کیفیت گذری می کنیم.
در هنگام ضبط صدای دیجیتالی در هر ثانیه چندین نمونه از صدا گرفته می شود هر چه تعداد این نمونه ها در واحد زمان بیشتر باشد کیفیت بهتر است. طبیعتاً یک نمونه گیری بدون وقفه از سیگنال صوتی بهترین کیفیت را خواهد داشت ولی در عمل غیر ممکن است.
برای ضبط سی دی های صوتی ( Audio CD ) به تعداد 44100 بار در ثانیه از سیگنال صوتی نمونه گیری می شود.
کیفیت با واحد Hz و رزولوشن با تعداد بیت اندازه گیری می شود. هر چه مقدار KHz بیشتر باشد کیفیت بهتر می شود اما فایل شما هم بزرگتر می شود. نمونه گیری 8 بیت یا 16 بیت به این اشاره دارد که چه مقدار اطلاعات از سیگنال صوتی در هر بار نمونه گیری ذخیره شود. 16 بیت یک کیفیت خوب به ما تحویل می دهد.
فرض کنید فایل صوتی دیجیتال شما استریو 2 کانال 16 بیت در 44.1KHz باشد حجم فایل صوتی به صورت زیر خواهد بود
176400=44100 نمونه در ثانیه*16 بیت* 2 کانال
همانطور که می دانید 8 بیت برابر یک بایت است بنابراین اندازه فایل ها با کیفیت CD در حالت استریو به صورت زیر خواهد بود
زمان اجرا حجم فایل
1 دقیقه 10 مگابایت
1 ساعت 605 مگابایت
74 دقیقه 746 مگابایت
آنچه در اینجا می بینید مربوط به فایل با فرمت Wave است. استریو 16 بیت و 44KHz کیفیت بسیار خوبی در اختیار شما قرار می دهد اما فایلهای با فرمت Wave حجم زیادی اشغال می کنند فایلهای MP3 بسیار فشرده شده اند
کارتهای صوتی
کارتهایی هستند که به سیستمتان اجازه میدهند تا فایلهای صوتی را اجرا نمائید. این کارتها بر روی شکافهای توسعه (Expansion Slot) در برد اصلی وصل شده و اطلاعات صوتی دیجیتالی را به اطلاعات صوتی آنالوگ تبدیل کرده و این علائم را به بلندگو و یا هدفنی که به کامپیوتر متصل است، منتقل میکند. این کارتها دارای یک فیش ورودی برای اتصال وسایلی مانند میکروفن، MIDI (رابط دیجیتالی دستگاه موسیقی)، JOYSTICK (دسته کنترل کننده بازی) و یا وسایل دیگری مانند ضبط صوت دستگاههای پخش CD می باشد. بعضی از کارتهای صوتی دارای یک کلید برای تنظیم صدا نیز میباشند.
کارت صوتی کامپیوتر به شما اجازه می دهد که از طریق درایو CD-ROM به موسیقی گوش کنید، آهنگ بسازید و به آهنگ ساخته شدهی خودتان گوش کنید. همچنین با اتصال JOYSTICK (دسته کنترل کننده) به درگاه مربوط به بازی (GAME PORT) ، از بازیهایی که همراه آنها صوت هم وجود دارد، لذت ببرید. بدون کارت صوتی و توانایی آن برای ایجاد چنین قابلیتهایی کامپیوتر شما مبدل به یک موجود ساکت خواهد شد.کارتهای صوتی مشکلات شما را برطرف کرده و دیگر از سکوت و بی صدایی رنج نخواهید برد. البته امکان دارد که به هنگام کار با کارتهای صوتی نیز مشکلاتی پدید آید که با دانستن راهحلهای لازم میتوانید آنها را بر طرف نمائید.
کارتهای صوتی، بردهای الکترونیکی
اما مشکل چیست؟
صرف نظر از هرگونه راه حلی که برای رفع مشکلات مربوط به کارتهای صوتی استفاده میشود، بهتر است قبل از انجام هرگونه تغییری در تنظیمات، بارگذاری نرم افزار به روز شده و یا تغییر در پیکره سیستم یک پشتیبان از آن تهیه نمائید، در آن صورت هرگاه پس از تنظیمات جدید دچار مشکل شدید وصول به برنامهها و وضعیتهای قبلی امکان پذیر خواهد بود.
اگر در کیفیت صدا اشکالی پیش آمد و یا اصلا" صدا دریافت نشد، امکان دارد که مشکل از کارت صوتی و یا بلندگو باشد. برای تشخیص قسمت معیوب میتوانید هدفن را به کارت صوتی متصل کنید (با قرار دادن شاسی در فیش). اگر نتوانستید صدای سیستم و یا آهنگ را (از طریق درایو CD-ROM) توسط هدفن بشنوید، در آن صورت کارت صوتی شما مشکلی ندارد و ایراد از بلندگو است.
کاربرانی که از برنامهی WIN 9X (ویندوز 98 یا 95) استفاده میکنند، میتوانند برای رفع اشکال صوتی از برنامهی کمکی WIZARD کمک بگیرند. برای این کار در ویندوز 98 دکمهی Start و سپس گزینهی Help را انتخاب نمائید. در پنجره Help گزینهی Contents را کلیک کنید و سپس به ترتیب گزینههای Troubleshooting ، Windows98 Troubleshooting و Sound را انتخاب نمائید.
ویندوز 98 به شما کمک می کند که عیب واقعی دستگاه را پیدا کرده و به کاهش و یا رفع آن عیب بپردازید. اشکالات موجود در صدا امکان دارد شامل پرش صدا، بدی صدا و یا صدای خشخش بشود که ویندوز 98 لیستی از پیامهای مربوط به این خطاها را تهیه می نماید، (این پیام ها عباراتی مانند MMSystem 263 ، This Is Not A Registered MCI Device،MIDI Output Error Detected و ... میباشند). درمیان این لیست، مشکل موجود را یافته و پس از انتخاب آن با فشرده شدن دکمهی Next به دنبال کردن دستورالعملهای موجود بپردازید تا وقتی که مشکلتان حل شود.
در Win 95 برای دستیابی به قسمت Troubleshooting، ابتدا دکمهی Start و سپس گزینهی Help را کلیک کرده و در پنجرهای که پدید میآید گزینه Index را انتخاب نمائید. پس از این انتخاب در مستطیلی که برای تایپ کلمات است، کلمهی Troubleshooting را تایپ کنید، سپس در لیستی که فهرست مشکلات مربوط به کارت صوتی است از میان عبارتهائی مانند: Connection problem , Joystick , Hardware conflicts و... به دنبال مشکل موجود بگردید و پس از یافتن گزینهی مربوطه آن را دوبار کلیک کنید.
گرچه روشهای مذکور در حل مشکلات صوتی بسیار مفید هستند اما قادر به رفع عیب و یا ارایهی راه حل برای هر نوع مشکل کارت صوتی نیستند. همانطور که گفته شد Win 95 در مورد کارتهای صوتی، انتخابی بنام Troubleshooting ندارد و نیز امکان دارد که شما در مورد مشکل موجود اطلاعات کافی نداشته باشید تا به یافتن آن از طریق انتخابهای موجود در گزینه Troubleshooting بپردازید. البته در مورد کارتهای صوتی مشکلاتی هم وجود دارد که علت و راه حل آنها در برنامهی WIZARD وجود ندارند. بعد از تمام این تلاشها باز امکان دارد که مشکل صوتی سیستم شما رفع نشده باشد. اما در هر صورت خیلی نگران نباشید، بسیاری از مشکلات مربوط به کارتهای صوتی به آسانی قابل حل است.
مطابق با اظهارات Frank Powers، رئیس بخش پشتیبانی فروش در شرکت Voyetra Turtle Beach که تولید کننده کارتهای صوتی است، بسیاری از مشکلات رایج در رابطه با کارتهای صوتی به راحتی قابل حل هستند. مثلا گاهی میتوان با افزایش صدا در رابط میکسکنندهی کارت صوتی (منظور همان پنجرهی Volum Control است.) مشکل موجود را حل کرد. آقای Jared Peck از شرکت Creative Labs با این سخنان موافق بوده و اظهار میدارد که بیشتر مشکلات کاربرها مربوط به اتصالات غلط فیشهای کارت صوتی و یا عدم اتصال کامل وسایل خارجی مانند بلندگو میباشد.
با افزایش تعداد کابلهای ارتباطی خصوصا" در دستگاههای جدیدتر و یا بلندگوهای پیچیدهتر احتمال اینکه کاربر فیشهای کابلها را اشتباه بزند، افزایش مییابد. قبل از بکارگیری هرگونه روش برای حل مشکلات صوتی، ابتدا چک کنید و مطمئن شوید که آیا بلندگوی شما کاملا" متصل شده است؟ و آیا در فیش مربوط به کارت صوتی وصل است یا نه؟ بعضی از انواع مودمها دارای فیشهایی شبیه به فیشهای کارت صوتی هستند و کاربر امکان دارد آنها را با درگاههای کارت صوتی اشتباه بگیرد.
تنظیمات موجود در پنجرهی Volume Control (و یا Mixer) برای کاربران تازهکار میتواند گیجکننده باشد چرا که اغلب کاربرها باید این تنظیمات را برای ویژگیهای مختلفی مانند کانالهای صوتی، ارتباط تلفنی، وسایل مختلف MIDI و کنترلهای مربوط به ضبط اصوات تنظیم کنند
گاهی امواج صوتی با خروجی یک کارت صوتی در هم میآمیزد و صدای ناهنجاری را ایجاد مینماید. شما میتوانید از این مشکل جلوگیری کنید. برای این منظور باید مطمئن شوید که میزان صدای اصلی (که در بعضی از سیستمها Master Out نامیده میشود) بر روی رابط میکسکننده از صدای وسایل خارجی متصل به کارت صوتی بیشتر است.
در WIN 98 برای دستیابی به پنجرهی Volume Control (رابط میکسکننده) بر روی شمایل (ICON) بلندگو که معمولا" در گوشهی سمت راست صفحه مانیتور واقع است رفته و آن را دو بار کلیک کنید. اگر شکل بلندگو در دکمههای کمکی وجود نداشت، میتوانید به ترتیب بر روی گزینههای Entertainment ,Accessories , Programs , Start,... (در WIN 95 به جای این انتخاب، گزینهی MultiMedia را مشاهده میکنید.)
کلیک کرده و گزینهی Volume Control را انتخاب نمائید.
برای تنظیم میزان صدا، ماوس را حرکت داده و کلیک کنید. صدای وسایل خارجی مانند میکروفن و یا تولیدکنندهی صدای MIDI را که استفاده نمیشوند، قطع کنید تا از تداخل صداهای مربوط به این منابع جلوگیری به عمل آید. اگر نسبت سیگنال به اغتشاش کارت صوتی بالا نباشد (90 دسیبل و یا بالاتر) وقتی شما صدای هر کدام از وسایل مورد استفادهی خود را به حد ماکزیمم میرسانید، کارت صوتی شروع به سوت کشیدن میکند و اگر شما بلندگو داشته باشید، صدای این سوت را از طریق بلندگو میتوانید بشنوید. برای جلوگیری از تداخل صداهای زمینه، صدای میکسکننده و بلندگو را در حد قابل قبولی تنظیم کنید.
قسمت Multi Media را چک کنید تا مطمئن شوید که کارت صوتی درست را انتخاب کردهاید. برای این کار بعد از کلیک کردن دکمهی Start ، گزینهی Settings را کلیک کنید. پنجرهای به نام Multi Media Properties باز میشود زیر گزینهی Audio به سمت شمایلی که Play Back نام دارد بروید. در مقابل این شمایل فیلدی را بهنام Preferred Device مشاهده میکنید که دارای فلشی رو به پائین است، آن فلش را کلیک کرده و کارت صوتی موردنظرتان را انتخاب کنید. سپس به قسمتی که شمایل Recording قرار دارد رفته و فلش رو به پائین موجود در فیلدی که مقابل این شمایل است را کلیک کرده و کارت صوتی مورد نظر را برجسته کرده و دکمهی Apply را کلیک نمائید.
شما میتوانید با استفاده از یک برنامهی بررسی صدا به چککردن PC و قابلیتهای کارت صوتی خود بپردازید. این برنامه بر روی نرمافزاری قرار دارد که توسط شرکتهایی مانند Voyetra تولید میشوند. این برنامه به کاربران اجازه میدهد که مشکلات صوتی سیستم خود را بر طرف نموده و مشکلات احتمالی دیگر را نیز رفع نمایند.
یکی دیگر از راهحلهای سریع برای رفع مشکلات صوتی، نصب مجدد راهانداز کارت صوتی است. ابتدا اطمینان حاصل کنید که راهاندازتان مناسب کارت صوتی است. این عمل لازم است، خصوصا" اگر شما به تازگی سیستمعامل خود را ارتقاء داده و یا از کارت صوتی قدیمیتر استفاده نمائید. بسیاری از تولیدکنندگان وسایل صوتی و یا کارتهای صوتی به طور رایگان از طریق پایگاههای Web راهاندازهای بهروزشدهای را ارائه میدهند که میتوان آنها را گرفت و بارگذاری کرد. برای بهروزکردن اطلاعات راهاندازتان میتوانید با محافظ فنی کارت صوتی تماس بگیرید.
برای اینکه با مشکلی مانند تداخل اطلاعات مربوط به راهاندازها مواجهنشوید، قبل از اضافه کردن راهانداز جدید و یا جابهجائی یک کارت صوتی قدیمیتر، ابتدا راهاندازهای قدیمی را پاک کنید تا با مشکل یاد شده که در میان کاربران کارت صوتی بسیار رایج است مواجه نشوید. برای اینکه مطمئن شوید اثری از راهانداز قبلی بر روی سیستم شما باقی نمانده، وقتی کامپیوتر در حالت مطمئن (Safe Mode) میباشد، راهاندازهای قدیمی را حذف کنید. راهاندازی سیستم در حالت مطمئن موجب میشود که سیستم در وضعیتی عاری از آثار راهاندازهای قبلی بکار افتد و سختافزار کامپیوتر در یک قرنطینه قرار بگیرد. در چنین وضعیتی شما میتوانید با خیالی آسوده به یافتن مشکلات صوتی و راهحلآنها بپردازید. همچنین در حالت مطمئن شما به فایلهایی از درایور دسترسی دارید که در راهاندازی به حالت نرمال (Normal Mode) قادر به مشاهدهی آنها نیستید. کاربرانی که از WIN 9X استفاده میکنند برای قرار گرفتن در حالت مطمئن میتوانند سیستم را دوباره راهاندازی کرده و دکمهی F8 را درست بعد از شنیدن صدای Beep از سیستم، فشار دهند. در این صورت شما منوی Microsoft 98(95) StartUp را مشاهده خواهید کرد. عدد 3 را تایپ کرده و کلید Enter را فشار دهید. به این ترتیب سیستم شما در حالت مطمئن راهاندازیخواهد شد.
هنگامی که در حالت مطمئن قرار دارید، به قسمت Control Panel بروید. در آنجا دو بار شمایل System را کلیک کرده و گزینهی Device Manager را انتخاب نمائید. لیستی را مشاهده خواهید کرد. در میانهی این لیست عبارت Sound , Video And Game Controler را بیابید و علامت + موجود در کنار آن را کلیک کنید.
حال میتوانید لیستی از راهاندازهایمربوط به آن انتخاب را بر روی صفحهی مانیتور مشاهده نمائید. با برجسته کردن (High Light) هر کدام از راهاندازها و یا وسایل مربوط به کارت صوتی و کلیک کردن دکمهی Remove میتوانید آنها را حذف نمائید. پس از حذف تمام راهاندازهای موردنظر دکمهی OK را کلیک کرده و کامپیوتر را مجددا" راهاندازی نمائید تا بتواند نسخهی نرمالی از سیستمعامل را بارگذاری کند.
به میز کار ویندوز برگردید، راهاندازهای جدید را برای کارت صوتیتان بازگذاری کنید. برای این کار باید پیامهایی که از برنامهی Win98 Setup Wizard میباشند را دنبال کنید. این پیامها خود به خود بر روی مانیتور ظاهر میشوند. اگر کارت صوتی جدید دارای قابلیت اتصال و اجرا (Pluy and Play) نمیباشد و یا کامپیوتر شما وسیلهی جدید را شناسایی نمیکند، به قسمت Add New Hardware رفته و برنامهیSetup Wizard را راهاندازی کنید.
کاربرانی که از Win95 استفاده میکنند نیز میتوانند برای دستیابی به Add New Hardware از طریق پنجرهی Control Panel اقدام کنند و دستوراتی را که از برنامهی کمکی Setup Wizard ارسال میشوند، را دنبال کرده و اجرا نمایند. گاهی مشکلات صوتی ناشی از ناسازگاری کارت صوتی با سختافزار سیستم میباشد. قبل از این که شما یک کارت صوتی جدید را تهیه نمایید و یا در صدد حل انواع مشکلات مربوط به کارت صوتی باشید، خوب است که قبل از هر چیز با پیکرهبندی سیستم خود بیشتر آشنا شده و اطمینان حاصل کنید که کامپیوتر شما با کارت صوتی جدید سازگار است.
بعضی از سیستمهای موجود که چندان هم گران نیستند در بردهای اصلی خود دارای اجزاء صوتی مجتمع می باشند و وقتی کاربر کارت صوتی را نصب میکند، ممکن است کامپیوتر در حال استفاده از پیش فرض تعبیه شده در منابع صوتی باشد. برای تغییر این وضعیت و بردن کامپیوتر به وضعیتی که بتواند از کارت صوتی نصب شده استفاده کند، غالباً لازم است کاربر برخی از تنظیمات سیستم ورودی/خروجی اصلی (BIOS) را تغییر دهد . BIOS اولین رابط میان کامپیوتر و تجهیزات جانبی آن میباشد و مسؤولیت بارگذاری و راهاندازی سیستمعامل را در کامپیوتر بر عهده دارد. از آنجایی که BIOS وظیفهی بسیار مهمی را انجام میدهد، به هنگام انجام هر گونه تغییری بسیار دقت کنید چرا که امکان دارد این تغییرات موجب از کار افتادن سیستم شما بشود. شما میتوانید از محافظ فنی کارت صوتی درخواست کنید که جزبهجز دستوراتی را که برای تغییر تنظیمات BIOS لازم است برای شما ارسال کند. امکان دارد بعضی از کاربران مجبور باشند تا از طریق سرهمبندی، سیستم BIOS و یا برد اصلی خود را به روز کنند تا بدین ترتیب مطمئن شوند که شیارهای گستردهی PCI (که اکثر کارتهای صوتی جدید از آن استفاده میکنند) با ویندوز 98 کاملاً سازگار هستند. معمولاًبردهایی را باید به روز کرد که تاریخ ساخت آنها قبل از عرضهی جدیدترین نسخههای ویندوز به بازار میباشد.
اکثر کارتهای صوتی جدید برای شیارهای PCI طراحی شدهاند تا بتوانند صدایی با کیفیت بهتر را تولید نمایند و تداخل منابع صوتی را نیز به حداقل برسانند. هنوز بعضی از کارتهای صوتی از شیارهای گستردهی قدیمی که موسوم به ISA میباشند، استفاده میکنند. گاهی این نوع کارتهای صوتی به صورت اصلاح شده در بازار با قیمت ارزانتری نسبت به کارتهای صوتی جدید فروخته میشوند. بعضی از تولید کنندگان کارتهای صوتی مانند Creative Labs علاوه بر ارایهی کارتهای صوتی ارزانتر که بتوان به جای کارتهای PCI از آنها استفاده کرد وجود دارد و همچنین در سیستم بسیاری از کامپیوترها که چند سالی هم بیشتر نیست به بازار آمدهاند، کارت صوتی ISA نصب شده است. کاربران این نوع کامپیوترها خواستار استفاده از وسایلی هستند که با کارتهای صوتی ISA سازگار باشند.
بسیاری از کاربران کامپیوتر هنوز با مشکل تداخل IRQ و DMA از جانب کارت ISA با دیگر وسایل نصب شده بر روی سیستم روبرو هستند. IRQ (درخواست وقفه) یکی از مجموعه وقفههای سخت افزاری ممکن که توسط یک شماره در کامپیوتر Wintel شناسایی میشود و هنگامی که دو دستگاه جانبی یک IRQ یکسان را برای درخواست سرویس از CPU DMA (دسترسی مستقیم به حافظه) نوعی دسترسی حافظهای است که کاری با ریزپردازنده نداشته واغلب برای انتقال داده به طور مستقیم بین حافظه و یک وسیله جانبی هوشمند استفاده میشود. 15 وقفهی IRQ موجود در یک سیستم بخصوص نمیتواند با سختافزار دیگری که از خطوط برای ارتباط با CPU استفاده میکند به اشتراک گذاشته شود. از خطوط DMA برای انتقال دادهها استفاده میشود. این خطوط هم نمیتوانند با سختافزار دیگری مشترک شوند. به این ترتیب بسیاری از کارتهای صوتی ISA که بیش از یک خط IRQ را برای ارتباط با کامپیوتر استفاده میکنند با سختافزارهای دیگری که در صدد ارتباط با پردازنده هستند، تداخل پیدا میکنند.
کسانی که از Win9x استفاده میکنند میتوانند این تداخلها را از بین ببرند. برای این کار دکمهی Start را کلیک کرده و وارد Setting شوید و سپس عبارت Control Panel را انتخاب نمایید. در پنجرهی Control Panel بر روی شمایل System دوبار کلیک کنید. در پنجرهای که باز میشود گزینهی Device Manager را انتخاب نمایید. کادری ظاهر میگردد در این کادر ابتدا اطمینان حاصل کنید که عبارت View Device By Type انتخاب شده است و سپس در میان گزینههای موجود حرکت کرده و عبارت Sound , Video And Game Controllers را بیابید و علامت + موجود در کنار این عبارت را کلیک نمایید. حال میتوانید فهرستی از وسایل موجود در این انتخاب را مشاهده کنید. در این لیست بر روی نام کارت صوتیتان رفته و با کلیک کردن آن را برجسته نمایید و سپس دکمهی Properties را کلیک کنید. پنجرهای باز میشود، در این پنجره گزینهی General را انتخاب نمایید تا بتوانید از وضعیت کارت صوتی آگاهی یافته و اطلاعات بیشتری دربارهی آن به دست آورید (البته توجه داشته باشید که هنوز خط IRQ از کارت صوتیتان نمیتواند با وسایل دیگری که سیستم شناسایی از این انتخاب مطمئن شوید که در کنار عبارت Use automatic Settings عـلامـت ü وجــود ندارد.
در زیر عبارت Resource type کادری را مشاهده میکنید. در داخل این کادر با انتخاب عبارت Interrupt Request آن را برجسته نموده و سپس دکمهی Change Setting را کلیک کنید. پنجرهای بنام Edit Interrupt Request باز میشود. در داخل این پنجره فیلد Value را یافته و فلشهای جهتدار که در این فیلد وجود دارند را کلیک کنید تا بتوانید به IRQ های موجود در ارتباط با وسیلهتان را مشاهده کنید. به کادری که در پایین این پنجره به نام Conflict Information است توجه کنید که در این کادر نام هر یک از خطوط IRQ را به طور مختصر نوشته شده است. از این خطوط موجود، یکی که کمتر از بقیه مورد استفاده قرار میگیرد و با وسایل دیگر تداخل ندارد را انتخاب و OK را کلیک کنید. مجدداً OK را کلیک کرده و سپس دکمهی Yes را کلیک نمایید. حال میتوانید کامپیوتر را مجدداً راهاندازی کرده تا شاهد تأثیر تنظیمات جدید باشید. البته شما میتوانید برای حل مشکل تداخل از راه دیگری هم عمل کنید به این ترتیب که پیکرهبندی کارت صوتیتان را تغییر دهید. برای این منظور در پنجرهای که با انتخاب کارتصوتیتان باز میشود (پنجرهی Sound CardPropertie) گزینهی Resource را انتخاب کرده و سپس در کادر جدیدی که پدید میآید عبارت Use Automatic Setting را غیر فعال نموده و به سراغ فیلدی بروید که در مقابل آن عبارت Setting based on: نوشته شده است. با کلیک کردن دکمههای فلشدار موجود در این فیلد میتوانید لیستی از پیکرهبندیهای متفاوت را مشاهده کنید. در میان پیکرهبندیهای موجود برای کارت صوتی، یکی را انتخاب کنید.
تغییر پیکرهبندی اولیه، باعث تغییر نوع منابعی مانند خط DMA و خط IRQ و مقدار ورودی و خروجی دادهها خواهد شد. خط DMA برای انتقال دادهها بین سختافزار و کامپیوتر استفاده میشود. بعد از انتخاب یک پیکرهبندی جدید، مجبورید که کامپیوتر را مجدداً راهاندازی کنید. توجه داشته باشید قبل از راهاندازی مجدد کامپیوتر هنگامی که در پنجرهی Sound Card Properties قرار دارید و پیکرهبندی جدیدی را انتخاب کردهاید، اگر پس از این انتخاب دکمهی Yes را کلیک نکنید هیچ کدام از تغییراتی که انجام دادهاید اعمال نخواهد شد.
گاهی هنگام تغییرIRQ و DMA و یا تغییر تنظیمات دیگر لازم است که شما تنظیمات مربوط به Jumperهای کارت صوتی را هم تغییر دهید.
Jumperها نقاطی فیزیکی هستند که بر روی کارت گسترش و یا برد اصلی قرار دارند و بین نقاط مختلف این مدارهای الکترونیکی اتصال برقرار میکنند تا به این وسیله بتوانند جنبهای از پیکرهبندی سختافزار را تغییر دهند. این اتصالات و یا تنظیمات، پیکرهبندی یک کارت را در کامپیوتر معین میکند. حتی اگر شما تنظیمات موجود در پنجرهی Sound Card Properties را با موفقیت تغییر داده باشید، تا وقتی که Jumperهای روی کارتصوتی با این پیکرهبندی جدید هماهنگ نباشد وسیلهی شما بخوبی کار نخواهد کرد. گاهی هنگام تهیه وسیلهی صوتی، همراه آن برنامهی کمکی برای پیکرهبندی وجود دارد که شما میتوانید از آن برای به کار میبرند موجب ایجاد تداخل IRQ میشوند پیکرهبندی درست و دقیق کارت صوتیتان استفاده کنید. اما اگر چنین برنامهی کمکی در دسترس نبود، شاید شما مجبور شوید که تنظیمات Jumperهای کارت صوتیتان را با دست تنظیم کنید. اما اگر شما دقیقاً به تغییر تنظیمات Jumper ها وارد نیستید، درصدد نباشید که این کار را خودتان انجام دهید بلکه سعی کنید با متخصصی مشورت کنید که میداند چگونه Jumperهای کارت صوتی را تنظیم کند تا کارت صوتی به یک پیکرهبندی درست برسد.
مشکلات دیگری نیز در ارتباط با کارت صوتی وجود دارند. برای مثال یکی از حالتهایی که امکان دارد باعث گیج شدن کاربر شود وقتی است که کارت صوتی برای مدتی به خوبی عمل کردهاما به ناگاه متوقف شده و یا صدایی ناهنجار تولید میکند. این مشکل به علت پوسیدگی سیمها و یا شل شدن یا جدا شدن سیمها، اتصالات داخل کامپیوتر، اتصالات مربوط به بلندگو و یا دیگر وسایل جانبی میتواند باشد. یکی از مشکلات نادری که اتفاق میافتد هنگامی به که یک کارت صوتی PCI در کامپیوتری نصب میشود که تاریخ ساخت آن کامپیوتر همزمان با ارایه فنآوری مربوط به شیارهای PCI بوده است. بعضی از بردهای اصلی سیستم نمیتوانند کارتهای صوتی که از شیارهای PCI استفاده میکنند را شناسایی کنند، بخصوص اگر از این شیارها قبلاً برای نصب کارت PCI دیگری برای یک وسیلهی دیگر استفاده شده باشند. کاربرانی که با این مشکل روبرو هستند باید کارت صوتی را در شیارهای PCI دیگری که در برد اصلی وجود دارند نصب کنند تا ببینند که آیا مشکل حل میشود یا نه؟
گاهی لازم است که از اتصال درست کارت صوتی خود در شیار گسترده مطمئن شوید. وقتی شما کارت صوتی را در شیارهای ISA و یا PCI نصب میکنید خیلی کم امکان دارد که این اتصالات باز شوند مگر این که شما بعد از این اتصالات، کامپیوتر را حرکت داده باشید و یا وسایل دیگری را نصب کرده باشید که باعث شل شدن بعضی از سیمها و یا کابلها شده باشد. همیشه قبل از باز کردن Case و نصب مجدد کارت صوتی و یا بازدید سیمها، کامپیوتر را کاملاً خاموش کنید. هنگامی که کامپیوتر را باز میکنید اجزایی مانند مودم و یا کارتهای گرافیکی موجود را نیز چک کنید چرا که امکان دارد به علت نامناسب بودن محافظها، از نظر الکتریکی با کارتهای صوتی شما تداخل و برخورد داشته باشند. هر چند که این تداخلهای الکتریکی کم باشند اما میتوانند باعث ایجاد ناهنجاری در صدای تولید شده بشوند. اگر امکان دارد کارت صوتیتان را در شیار دیگری نصب کنید تا از این اجزا فاصله داشته باشند. اگر با بکار بردن همهی این راهها هنوز هم کارت صوتیتان مشکل داشت، امکان دارد که کارت صوتی که در اختیار دارید خراب بوده و یا از نظر ارسال امواج صوتی دچار نقص شده باشد. همچنین مشکل میتواند مربوط به اجزای دیگری از خود کامپیوتر مانند درایو CD-ROM باشد و اگر مشکل کارت صوتی به درایوCD-ROM مربوط میشود باید به طور دقیق فقط به اصلاح این قسمت پرداخت.
در هر صورت شما با تلاشی که به کار میبرید و زمانی که صرف میکنید، قادر خواهید بود که مشکلات صوتی سیستم خود را حل کرده و یا آن را به حداقل برسانید. انجام بیشتر راهحلهای گفته شده بسیار آسان بوده و شما پس از رفع اشکالات احتمالی میتوانید از همهی قابلیتهای چند رسانهای کامپیوتر خود لذت ببرید.
رفع مشکل مربوط به بلندگو
احتمال دارد که شما بیشتر مشکلات مربوط به صدای سیستم را تنها ناشی از خرابی کارت صوتی، اتصالات اشتباه در داخل کامپیوتر و یا باز شدن کابلهای موجود در پشت کارت صوتی بدانید. اما گاهی مشکلات صوتی سیستم از جانب بلندگو نیز میتواند باشد که بیشتر شامل اتصالات غلط میباشد. قبل از این که به رفع اشکال از جانب بلندگوها بپردازید، آنها را به فیش خروجی یک وسیلهی جانبی دیگر متصل کنید. اگر توانستید صدا را بشنوید باید مطمئن شوید که مشکل از جانب بلندگوها نیست. اما اگر نتوانستید صدا را بشنوید باید اقدام به رفع مشکل موجود در بلندگوها بکنید و قبل از هرکار اطمینان حاصل کنید که بلندگوها روشن هستند و صدای آنها زیاد است. سپس اتصالاتی را که به بلندگوها وارد شده و یا از آنها خارج میشوند را چک کنید. امروزه بسیاری از سیستمهای صوتی پیچیده نیاز به اتصالات متعددی از جانب بلندگوها به طرف آمپلیفایر و پشت کامپیوتر دارند. بسیاری از سیستمهای مربوط به بلندگو نیاز به یک آداپتور جریان متناوب (AC) دارند واین آداپتور به یک پریز وصل میشود و به عنوان یک منبع تغذیهی خارجی، جریانی را که کارت صوتی برای تقویت نیاز دارد، تأمین میکند. با استفاده از کاتالوگ بلندگوها اطمینان حاصل کنید که تمام اتصالات لازم انجام گرفته است و نیز کابل بلندگو را بازدید کرده تا مطمئن شوید که این کابل به درگاه درست و مربوطه بر روی کارت صوتی متصل شده است. همچنین چک کنید که آیا کابلهای بلندگو در خود سیستم بلندگوها به ورودیهای درست ومناسب متصل هستند یا نه.
پس ازدستیابی به پنجره Multimedia Properties میتوانید تحقیق کنید که آیا سیستم شما با پیکره بندی بلندگویی که استفاده میکنید هماهنگ هست یا خیر ؟ برای این منظور از دکمهی Start وارد شده و به ترتیب گزینههای Settings و Control Panel را کلیک کرده و در پنجرهی Control Panel بر روی شمایل Multimedia دوبار کلیک کنید. پنجرهای بنام Multimedia Properties ظاهر میشود. در این پنجره زیر گزینهی Audio کادری بنام Play back را مشاهده میکنید. در این کادر بر روی عبارت Advanced Properties رفته و آن را کلیک نمایید. در پنجرهای که بنام Advanced Audio Properties باز میشود، دکمهی فلشداری که برای مستطیل Speaker Setup میباشد را کلیک کنید تا بتوانید در میان لیست موجود نوع بلندگویی که میخواهید استفاده کنید را انتخاب نمایید. در این لیست شما انواع مختلفی از پیکرهبندیهای بلندگو مانند Quadra phonic (چهارباندی)، Monitor Mounted (کارگذاشته شده در داخل مانیتور)، Desktop (رومیزی) و... را مشاهده میکنید.
اگر صدا دچار خرابی بشود امکان دارد که این خرابی صدا به خاطر تداخل الکترونیکی بلندگو با مانیتور باشد. در حقیقت بلندگوی خود را کمی دورتر از مانیتور قرار دهید و بدین ترتیب شما میتوانید تداخلهایی که بلندگو با تجهیزات جانبی دارد را کاهش داده و در این صورت قطعاً کیفیت صدای مانیتورتان هم بهتر خواهد شد.
حال اگر با وجود تمام راهحلهایی که ارایه شد هنوز هم بلندگویتان کار نمیکند امکان دارد که بلندگویتان خراب باشد و یا اصلاً مشکل صدا از جانب بلندگو نباشد. قبل از این که مراحل بیشتری را در رفع اشکال موجود طی کنید با محافظ فنی شرکت تولید کنندهی بلندگو و یا کارت صوتی تماس بگیرید و یا به پایگاهی از Web که به شرکت تولید کنندهی بلندگو مربوط است مراجعه کرده و در این خصوص راهنمایی بیشتری تقاضا بکنید
